“Isidorine molitvice” u Orašcu

“Leto kulture u Orašcu” nastavljamo monodramom “Isidorine molitvice”, u petak, 9. avgusta, od 19 časova, u amfiteatru u Marićevića jaruzi. Dramska umetnica Vesna Pavlović govoriće tekst koji je priredila Marina Končar, uz pratnju muzike Nebojše Petrovića.

Ovaj dragoceni rukopis, u kome su briljantne reči slavne Isidore Sekulić, protođakon dr Ljubomir Ranković je pronašao u zaostavštini vladike Jovana, bivšeg episkopa šabačkog i rektora Beogradske bogoslovije, inače sinovca, saborca i sapatnika svetog vladike Nikolaja Velimirovića.

Molitvice, koje je donosila dolazeći redovno u topčidersku crkvu u Beogradu, svedoče o duhovnoj snazi, dubini i širini te, po mnogim mišljenjima, najprosvećenije žene u istoriji srpske kulture.

Isidora Sekulić

Bila je srpski prozni pisac, romanopisac, esejista, poliglota, likovni kritičar i akademik. Rođena je u Mošorinu 16. februara 1877. godine, a umrla u Beogradu 5. aprila 1958. godine. Prva je žena članica Srpske akademije nauka i umetnosti.

„U školskoj torbici, dolazeći kući, nalazila sam poruke podsmeha, svoje karikature, i sve se svodilo na to da zabijam nos u knjigu i da se pravim važna. Ja nisam zabijala nos u knjigu, ali su mi oni oko mene pridavali važnost koju sama sebi nisam davala. Naprotiv, uvlačila sam se u sebe i bežala u poslednje redove, u najtamnije uglove. Osećala sam da smetam, da izazivam svojom željom za znanjem“, opisivala je Isidora svoje detinjstvo. Sa četrnaest godina, zahvaljujući ocu koji se sam brinuo za decu, jer je ostao rano bez žene, već je znala pet svetskih jezika i bila daleko iznad svojih vršnjaka po znanju. Osim književnosti dobro je poznavala prirodne nauke i filozofiju. Diplomirala je na Pedagoškoj školi u Budimpešti, matematiku i prirodne nauke, 1892. godine. Godine 1900. zadesile su je opet porodične tragedije: iste godine umire joj otac, a zatim brat Dimitrije. Sahranjeni su na zemunskom pravoslavnom groblju. Na groblju je provodila dosta vremena, viđali su je kako satima ostaje tamo. Upoznala je grobara Nikolu koji joj je pričao o životima ljudi koji su sahranjeni na zemunskom groblju. Ona je sve Nikoline priče beležila u crnu svesku, koju je nosila sa sobom svaki put kada bi išla na groblje. Tako je nastalo Isidorino veliko delo „Hronika palanačkog groblja“.

Isidora Sekulić

Porodične tragedije duboko su uticale na njenu ličnost i stvaralaštvo, one su je oblikovale kao samotnu i zatvorenu ženu. Poznanici su govorili da je hladna, ali burnih osećanja, koja buknu kada su nauka, književnost i znanje u pitanju.

Vodila je dugačke monologe, koji su imali svoju svrhu i nisu bili monotoni. Smatrala je da je za duhovni razvoj čoveka potrebna samoća, ćutanje i rad, a ove karakteristike pripisala bi muškarcima. Objašnjavala je da razlog takvog stava leži u tome što je nju vaspitavao otac, dakle muškarac, što je uticalo na njenu karakternu crtu i stvaralaštvo.

Isidora Sekulić se zalagala za patrijarhalne vrednosti, ali istovremeno i za ženske slobode, težila je nekoj sredini.

Govorila je mnoge jezike i prevodila sa nemačkog, engleskog, francuskog, ruskog, norveškog i švedskog jezika.

Smatrala je  da ako se nema šta pametno reći, bolje je ćutati.

Umrla je 1958. godine, a sahranjena je na Topčiderskom groblju, bez venca, pompe i govora jer je tako zaželela. Budući da nije imala naslednika sva njena imovina pripala je opštini Savski venac.

Godine 1993. odbor akademika SANU-a uvrstio ju je među sto najznačajnijih Srba.

Najznačajnija dela: „Saputnici“ (1913), „Pisma iz Norveške“ (1914), „Iz prošlosti“ (1919), „Đakon Bogorodičine crkve“ (1919), „Hronika palanačkog groblja“ (1940), „Zapisi“ (1941), „Analitički trenuci i teme“ (1941), „Zapisi o mome narodu“ (1948), „Njegošu knjiga duboke odanosti“ (1951), „Govor i jezik, kulturna smotra naroda“ (1956), „Mir i nemir“ (1957).

Izvor: www.biografija.org

Marićevića jaruga, Orašac

Leto kulture u Orašcu 2019

Narodni muzej je, u okviru manifestacije “Leto kulture u Orašcu”, pripremio mnoštvo aktivnosti.

Radionica za decu, predstave, predavanje, smotra folklora, izložbe i početak likovne kolonije čine program manifestacije za mesec avgust (detaljnije na priloženom plakatu).

Program manifestacije “Leto kulture u Orašcu 2019” za mesec avgust

Cilj ove manifestacije je da se Znamenitom mestu Orašac posveti zaslužena pažnja i da se istakne njegov značaj u kulturnoj sferi današnjice.

Marićevića jaruga, Orašac

Prvi srpski ustanak u novovekovnoj srpskoj istoriji

Početkom XIX veka stvorili su se uslovi za sazrevanje nacionalne svesti Srba, njihove potrebe za oslobođenjem od viševekovne turske vlasti i stvaranje samostalne srpske države. Prvi srpski ustanak izazvao je velike socijalne, ekonomske i kulturne promene u Srbiji prvih decenija XIX veka.
Sa podizanjem Prvog srpskog ustanka započela je Srpska revolucija (1804-1835), koja se završila donošenjem našeg prvog, Sretenskog ustava 1835. godine, kojim je feudalizam u Srbiji ukinut mnogo pre nego u većini evropskih zemalja.

Još u vreme ustanka započet je rad na organizaciji prvih ustanova i institucija neophodnih za postojanje i funkcionisanje jedne države – osnovan je Praviteljstvujušči sovjet, reorganizovana je vojska, započeo rad na osnivanju škola i obrazovanju naroda, u čemu se ne može zanemariti delatnost ustanika koji su istovremeno učestvovali i u otvorenim sukobima i ratovima za oslobođenje Srbije od turske vlasti, doprinos Srpske pravoslavne crkve, kao i pojedinaca zahvaljujući čijem znanju, obrazovanju i učenosti nastaju prva pravna akta i utemeljenje ovih prvih ustanova. U toku Prvog srpskog ustanka stvorene su osnove za nastanak buduće srpske države koje je u mirnodopskom periodu revolucije (1815-1835) knez Miloš Obrenović mogao da proširuje i usavršava u skladu sa potrebama srpskog naroda i spoljne politike zemlje.

U oslobođenom delu Srbije Prvi ustanak je doneo ekonomske, društvene i kulturne promene.
Continue

Marićevića Jaruga

Spomen – česma se nalazi na lokaciji “Marićevića jaruga” nedaleko od crkve. Podignuta je 1954. godine povodom 150-godišnjice prvog srpskog ustanka.

Česma je deo veće celine u vidu podzida sagrađenog od kamenih blokova. Na srednjem delu ovog memorijala nalaze se tri lučno zasvedene mermerne ploče. Na srednjoj je uklesan tekst:

Na ovom mestu 15. februar 1804. godine podignut
je Prvi srpski ustanak.

Na levoj i desnoj ploči uklesano je po četiri stiha iz poznate pesme “Početak bune na dahije”. Na desnoj strani kamenog podzida postavljena je bronzana ploča sa likom Karađorđa u visokom reljefu, uokvirenim tekstom Verhovni Vožd naroda serbskog.

Continue

Istorija Orašca

Nastanak Orašca

Orašac je mlado naselje, zasnovano u prvoj polovini XVIII veka, tačnije u vremenu austrijske okupacije severne Srbije (1718-1739), kada se u nju doseljava srpsko stanovništvo nadajući se da će pod hrišćanskom upravom imati bolji život. Selo je verovatno dobilo ime po orasima kojih je ovde oduvek bilo.

Prostor na kome se selo danas nalazi bio je naseljen još u doba praistorije o čemu svedoče nalazi u pećini Risovača na ulazu u Aranđelovac. U pećini su pronađeni brojni ostaci života i tragovi kulture čoveka starijeg kamenog doba (palolit, oko 3500-800. godine pre nove ere). Prikupljena grnčarija na lokalitetu ćelova Glavica u Orašcu pruža indicije da je tu bila praistorijska naseobina gradskog tipa.

Continue