Stari Aranđelovac u novom vremenu

Projekat “Bukovička banja krajem XIX i početkom XX veka 3D rekonstrukcija“ je prva faza projekta „Stari Aranđelovac 3D rekonstrukcija“. Projekat je rezultat rada Odeljenja za istoriju Narodnog muzeja u Aranđelovcu i Kreativnog tima „Istorija u 3D“.

Bukovička banja se počela razvijati krajem 30-ih godina XIX veka kada je dr Emerih Lindenmajer, vojni lekar i načelnik Saniteta u obnovljenoj Srbiji, izvršio prvu kvalitativnu analizu mineralne vode sa izvora u Bukoviku, ustanovio njenu lekovitost i doveo prve goste – bolesnike iz šabačke bolnice.

Staro Zdanje sa početka 20. veka
Staro Zdanje sa početka 20. veka

Podnožje Bukulje, gde su se nalazili izvori mineralne vode, imalo je sve predispozicije za razvoj banje – mineralnu vodu, svež i čist vazduh, mir, a za lagodnosti banjskih gostiju trebalo je da se postara država. Najpre je otkupljena teritorija na kojoj je početkom 50-ih godina XIX veka počeo da se formira park, otvoreni prvo banjsko kupatilo „Talpara“ (1851), izvor mineralne vode „Knjaz Mihailo“ (1865), kupatilo „Đulara“ (1865)… Do kraja 50-ih godina XIX veka park Bukovičke banje dobio je prvo hortikulturno rešenje.

Krajem XIX veka, Bukovička banja, Banja Kisela voda, Aranđelovačka banja, kako je tada sve nazivana, bila je jedna od vodećih banja Srbije, uređena u skladu sa svim savremenim balneološkim principima i kriterijumima opremanja vodećih evropskih banja.

Tome je najviše doprinela država zahvaljujući čijim ulaganjima je izgrađen hotel „Staro zdanje“ (1872), „Parno kupatilo“ ili „Ilidža“ za koje je parna mašinerija kupljena u Beču (1875), uređen “Stari izvor“ koji se počeo nazivati i izvor „Knjaz Miloš“, prosečene nove šetne staze, izgrađeni muzički paviljoni (u kojima je tokom celom dana svirala muzika), podignut „Kur-salon“, a krajem 80-ih godina XIX veka, kao glavna banjska atrakcija, u centralnom delu parka formirano je i veštačko jezero.

Paviljon Knjaz Miloš, početak 20. veka

Početkom XX veka o uređenju parka se staralo „Društvo za ulepšavanje Bukovičke banje“ (1900-1910). Tih godina je nedaleko od izvora „Knjaz Miloš“ podignut spomenik knezu Mihailu.

Tada je i „Aranđelovačka konzorcija“, zakupac prava na eksloataciju mineralne vode, izvršila novu kaptažu Starog izvora (čime je povećana njegova izdašnost) i prema projektu arhitekte Branka Tanazevića izgradila objekat – „Paviljon Knjaz Miloš“ u kom je bila smeštena prva fabrika za flaširanje mineralne vode (1907).

Bio je to jedan od prvih objekata izgrađen od armiranog betona u Srbiji. U produžetku možete pogledati 3D film sa pregledom parka Bukovičke banje sa početka 20. veka.