Završena arheološka istraživanja na Venčacu

Ovogodišnja arheološka kampanja na lokalitetu Dvorine/Madžarsko groblje je okončana. Sa pripremnim radovima trajala je od kraja marta do početka jula.

Organizator istraživanja je Narodni muzej u Aranđelovcu, rukovodilac doc. dr Dejan Radičević (Filozofski fakultet u Beogradu), a saradnici stručnjaci Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Kragujevcu. Postignuti su veoma značajni rezultati, koji će u dobroj meri izmeniti naš pogled na srednjovekovnu prošlost, ne samo Arađelovca i okoline, već i čitave Šumadije. Mada će iskopavanja na ovom nalazištu potrajati i o istoriji ovog zaboravljenog mesta još mnogo toga će se narednih godina saznati, već sada možemo sa sigurnošću reći da su na Dvorinama pronađeni ostaci jedne od najvećih i najvažnijih srednjovekovnih crkava u ovom delu Srbije.

Sazidana je u doba Nemanjića, polovinom 14. veka, a njen ktitor bio je ili neko od tadašnje najviše vlastele ili jedan od srpskih kraljeva i careva, možda i neko od članova vladarske porodice. To se zaključuje na osnovu dimenzija, kvalitetnog načina gradnje i izuzetnog živopisa kojim su zidovi crkve bili ukrašeni.

Nekoliko fragmenata sa predstavama lica svetitelja plene svojom lepotom i koloritom. Zidanje i opremanje takve građevine mogli su sebi da priušte samo najmoćniji – vladari i velmože. Reč je o hramu čija arhitektura spada u tzv. srpsko-vizantijski stil gradnje (jedini je takav u Šumadiji), sa osnovom u koju je upisan krst, sa četiri slobodno zidana stupca koja su nosila kupolu, sa centralnom apsidom na istoku i dve bočne kojima se završavaju proskomidija i đakonikon, dok je na zapadu crkva imala pripratu ili zidani trem.

Po sadašnjim saznanjima, širina crkve iznosi najmanje 13 m, a dužina preko 20 m. Severno od crkve nalaze se ostaci monumentalnog objekta, čija funkcija i dalje nije odgonetnuta. Možda je reč o vlasteoskoj kući (dvoru) ili ostacima manastirskog konaka ili trpezarije, što bi značilo da je čitav kompleks mogao biti i manastir, opusteo i porušen u vreme Turaka. Lokalitet su tokom arheoloških radova u junu i početkom jula, pored predstavnika lokalne samouprave, posetili brojni ugledni stručnjaci i naučnici, saradnici Muzeja i zainteresovani sugrađani.

Posebno ističemo dve posete Njegovog preosveštenstva, episkopa šumadijskog gospodina Jovana, koji je 11. jula na lokalitetu, uz prisustvo brojnog sveštenstva i monaštva, osveštao postavljeni krst i zvono i odslužio arhijerejsku liturgiju. Narodni muzej u Aranđelovcu se još jednom zahvaljuje svima onima koji su na bilo koji način pružili pomoć pre i u toku istraživanja lokaliteta. To su: Omya – Venčac, Geopiramida, Greeny – Orašac, VTŠSS Aranđelovac, Udruženje građana Pavle Bakić, Udruženje građana Tragovi, livnica Integral, Dejan Rajković iz Jarmenovaca, Novo i Bogdan Bakić…